Czy ludzie przenoszą się w górę od jednego poziomu do kolejnego, jak w przypadku wspinaczki po schodach?
Przede wszystkim ludzie nie zawsze przenoszą się „w górę”. Ta teoria jest drogą dwukierunkową; ludzie przenoszą się w górę i w dół, czasem na dłuższy czas osiągają stabilizację. Możesz też obrócić model na boki, odwrócić „wysoko” i „nisko”, tak że ekspansja i wzrost postępują w dół, a nawet skonstruować to jak cebulę: ze współśrodkowymi, rozszerzającymi się łuskami; tak że ruch mógłby być „nad”, „w górę”, „w dół” lub „poza”.
- Pamiętaj, że system zachowania jest oparty na połączeniu problemów egzystencjalnych z zewnątrz z neurobiologicznym wyposażeniem wewnątrz. Czasem należy przenieść się w dół do niższego poziomu, który bardziej odpowiada aktualnym rzeczywistościom. Przeniesienie się „w górę” (lub do kolejnego systemu w hierarchii) nie jest zawsze lepsze, jest to jedynie ruch do systemu bardziej złożonego i szczegółowego. Dr Graves używał w swoich pracach zarówno „egzystencjalnej klatki schodowej”, jak i „drabiny egzystencjalnej”, ale doszedł do wniosku, że żadne z tych określeń nie jest odpowiednie do opisu wyłaniającej się, cyklicznej podwójnej spirali.
- Ten punkt widzenia zamiast kroków i etapów sugeruje, że wcześniejsze sposoby myślenia i zachowania nie odchodzą. Są one podłączone poniżej, w bardziej złożone systemy, które formują wówczas grupy. Dawne sposoby nie znikają, gdy nowe zdolności/możliwości zostają aktywowane. Zamiast tego przenoszą się do magazynu i jeśli dana osoba jest otwarta, mogą zostać w razie konieczności przywrócone. Dzieje się tak szczególnie wtedy, gdy ludzie zbliżają się do obszaru A’-N’ (GT lub żółty), gdzie mogą czerpać z szerszego repertuaru zachowania. Dana osoba nie znajduje się na jakimś poziomie tak, jakby stała na klatce schodowej rozwoju; funkcjonuje ona w odniesieniu do określonego aspektu życia w określony sposób. Mogą również istnieć wielokrotne podsystemy; a dana osoba może się zmienić, bądź nie.
Warto też zauważyć, że może nastąpić przesunięcie albo warunków życiowych (systemy na zewnątrz) lub systemów neuronowych (systemy wewnątrz) w zależności od siebie nawzajem, tak że gdy jeden „postępuje”, bądź „ustępuje”, inny nie. Proces ten jest bardziej podobny do akcentowanego stanu równowagi niż do wspinaczki po schodach, z osiągnięciem celów w postaci balansu i spójności.
Autor: dr Don Beck
Tłumaczenie: Adam Dębowski, założyciel Instytutu NLP Coaching
