Oparte na oryginalnym badaniu i teorii budowy doktora Clare W. Gravesa, ten punkt widzenia opisuje, jak powstające fale świadomości przepływają przez jednostki i grupy, prowadząc do większej ekspresji w myśleniu i wzrostu w przestrzeni koncepcyjnej – wejście większej liczby elementów w życiowe równanie i zdolność wcielenia większej liczby sposobów poznania. SD omawia szczegółowo różne sposoby zachowania, które są zgodne ze zmieniającymi się spojrzeniami na egzystencję i które ludzie, funkcjonujący na tych różnych poziomach, uważają za odpowiednie. Ta teoria nie idzie śladem inteligencji według starych modeli IQ i tylko trochę z inteligencjami (patrz: praca Howarda Gardnera), gdyż odzwierciedlają one przesuwające się skupienie uwagi. Zmienne temperamentu również tu nie pasują. Mimo, że występują pewne korelacje z takimi czynnikami jak: nieustępliwość, autorytaryzm i kontrola impulsu, niektóre z nich są relacjami linearnymi, a inne wzrastają i opadają w innych systemach.

Innymi słowy, jest to bardziej hierarchia ilościowa niż jakościowa, choć obydwa rodzaje różnic pojawiają się wśród tych systemów. Teoria ta opisuje ekspansywność w myśleniu i konceptualizacji, a nie wartość, czy obyczajność danej osoby. Ludzie nie stają się ani bystrzejsi, ani lepsi, gdy przechodzą przez kolejne poziomy, choć poszerzają swoje punkty widzenia i zwiększają ilość możliwości właściwego działania w danej sytuacji. Nie koniecznie osiągają wyższe poziomy „świadomości” w sensie duchowym, metafizycznym, choć stają się świadomi istnienia bardziej skomplikowanych czynników w bardziej złożonych ujęciach. I mogą zacząć myśleć o „świadomości” na nowe, różne sposoby. Zatem zmieniają się powody działania w określony sposób, tak jak zmieniają się zachowania. Jednak wszystko to niekoniecznie czyni daną osobę szczęśliwszą, czy smutniejszą, mądrzejszą, bądź głupszą, milszą lub twardszą, lepiej przystosowaną, czy czującą się źle; a jedynie zwiększa jej poziomy wolności zachowania i otwiera inny sens tego, czym jest życie.

Autor: dr Don Beck
Tłumaczenie: Adam Dębowski,założyciel Instytutu NLP Coaching